Karabük Üniversitesi KAPGEM tarafından 19. politika raporu olarak hazırlanan “Tersine Beyin Göçü Politika Raporu”, Türkiye’nin yetişmiş insan kaynağını ülkeye kazandırmayı ve ulusal araştırma ekosistemini güçlendirmeyi hedefleyen kapsamlı bir yol haritası sunuyor.
Karabük Üniversitesi Kamu Politikaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi (KAPGEM) Bilim Politikaları Masası tarafından hazırlanan “Tersine Beyin Göçü Politika Raporu”, düzenlenen tanıtım toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu.
KAPGEM Bilim Politikaları Masası’nın 19. politika raporu olarak yayımlanan çalışma; Türkiye’den yurt dışına yönelen nitelikli insan kaynağının ülkeye yeniden kazandırılması, beyin dolaşımının sağlanması ve araştırma-geliştirme ekosisteminin güçlendirilmesi hedefleri doğrultusunda hazırlandı.
Rektör Prof. Dr. Fatih Kırışık: “En Stratejik Kaynak Genç Zihinlerdir”
Bir ülkenin en kritik ve telafisi imkânsız zenginliğinin genç zihinler olduğuna dikkat çeken Karabük Üniversitesi (KBÜ) Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık, konunun stratejik boyutunu şu sözlerle vurguladı:
“Bir ülkenin en stratejik, en hayati, en kritik kaynağı o ülkenin beyinleridir, genç zihinleridir. Bu genç zihinlerin, beyinlerin başka ülkeye gitmesi o ülke için telafisi imkânsız bir zarar doğurur. İşte biz bu zararı ortadan kaldırmak, hatta tam tersine dünyadan farklı ülkelerden beyin göçünü ülkemize çevirmek ve ülkemizde beyin göçü yerine beyin gücünü oluşturmak istiyoruz.”
Dünyanın önde gelen ülkelerinin insan kaynağı modellerine değinen Rektör Kırışık, bu devletlerin dünyanın her yerinden nitelikli zihinleri bünyelerine çekmeyi başardığını ifade etti. Söz konusu ülkelerin bilim insanlarına geniş çalışma alanları, ekonomik olanaklar ve güçlü sosyal yaşam koşulları sağladığını belirten Kırışık, benimsenen nitelikli insan kaynağı politikalarının bilimde öncülüğü ve küresel ölçekte güçlü bir konumu beraberinde getirdiğini kaydetti.
Konuşmasında bilimsel üretimin ve teknolojik gelişmelerin dönüştürücü gücüne dikkat çeken Rektör Kırışık, şu ifadelere yer verdi:
“Bir basit yöntem, bir pratik buluş, bir patent, bir yeni teknoloji üretimi ya da yenilikçi bir sosyal buluş, bir sağlık buluşu üretimi milyarlarca, trilyonlarca liralık harcamayı bir anda ortadan kaldırabiliyor. Çok daha basit, çok daha pratik bir şekilde sorunların çözülmesini, ihtiyaçların karşılanmasını sağlayabiliyor. Bütün dünyada en önemli ve etkili güç bilimdir. Bir ülke güçlenmek istiyorsa yapması gereken birinci iş bilime yatırım yapmaktır.”
İnsanlığın Barışı ve Kardeşliği İçin Bilim Vurgusu
Bilimin ve beyin gücünün tüm insanlığın huzuru, barışı ve kardeşliği için çalışması gerektiğini vurgulayan Rektör Prof. Dr. Fatih Kırışık, şu ifadelere yer verdi:
“Bizim beyin göçünü ve beyin gücünü teşvik etmemizdeki ana nokta sadece Türkiye’nin değil, bütün insanlığın barış ve kardeşlik içerisinde bir arada yaşayabileceği bir dünya sistemi oluşturma hayalidir, hedefidir. İşte beyin gücümüzü doğru bir şekilde kullandığımızda dünyanın bütün imkânları bize yetecektir. İnsanlığın huzuru, barışı ve kardeşliği için biz çalışmalarımızı beyin gücümüzle sürdüreceğiz. Amacımız ve ana hedefimiz; insanlığın kardeşlik içerisinde yaşadığı bir dünyayı kurmak için bilim üretmek, bilimsel patentler, sosyal ve sağlık buluşları geliştirmek olacaktır.”
Beyin Göçünün Değişen Biçimi
Raporun sunumunu gerçekleştiren Bilim Politikaları Masası Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün; günümüzde nitelikli insan kaynağının bir bölümünün yurt dışında fiziki olarak çalıştığını, bir bölümünün ise Türkiye’de yaşayarak yabancı kurumlar için dijital ortamda üretim yaptığını belirtti. Aygün, bu durumun beyin göçünü hem fiziksel hem de sanal bir kayba dönüştürdüğünü ifade etti.
5 Stratejik Paket ve 16 Politika Aracı
Raporda önerilen modelin 5 stratejik paket ve 16 politika aracından oluştuğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Aygün, çalışmanın detaylarını paylaştı. İlk pakette araştırmacılara yönelik finansal teşvikler, askerlik düzenlemeleri, sosyal yaşam destekleri ve bürokratik kolaylıklar yer alıyor. İkinci pakette ise üniversitelere yönelik teşvikler öne çıkıyor. Bu kapsamda akademisyenlerin ders yüklerinin hafifletilmesi, altyapı fonu sağlanması ve kurumlara ek kadro verilmesi hedefleniyor.
Üçüncü pakette teknokentler, ortak laboratuvarlar ve stratejik alanlara yüzde 50 ek finansman desteği bulunuyor. Aynı zamanda doçentlik kriterlerinde yeni ağırlıklar ve dördüncü nesil üniversite vizyonu amaçlanıyor. Dördüncü pakette diaspora ağları ve sanal laboratuvarlarla beyin gücünün küresel avantaja dönüştürülmesi planlanıyor. Beşinci pakette ise başarı ölçütü ele alınıyor. Sürecin sadece geri dönen kişi sayısıyla değil; araştırmacıların ülkede kalma süresi, üretkenliği ve kurumsal katkısıyla düzenli olarak takip edileceği ifade ediliyor.
Modelin çıktılarının aşamalı olarak hayata geçeceğini ifade eden Aygün; kısa vadede mevcut programların ve idari süreçlerin iyileştirileceğini, orta vadede yükseköğretimdeki çalışma ve değerlendirme sistemlerinin geliştirileceğini, uzun vadede ise ulusal araştırma altyapısının ve kurumsal kapasitenin uluslararası rekabet seviyesine taşınacağını sözlerine ekledi. Çalışmada ayrıca bu politikaların kurumlar arası uyum içinde yürütülmesi amacıyla ilgili bakanlıklar ve paydaşların yer alacağı bir “Ulusal Nitelikli İnsan Kaynağı ve Beyin Dolaşımı Koordinasyon Kurulu”nun kurulmasının gerekliliği vurgulandı.
Editörlüğünü KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık ile Prof. Dr. Ersin Müezzinoğlu’nun üstlendiği rapor; Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün, Prof. Dr. Fatih Kırışık, Öğr. Gör. Dr. Deniz Tanır, Dr. Öğr. Üyesi Muharrem Ünver ve Doç. Dr. Ediz Erdem tarafından hazırlandı.
Karabük Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen tanıtım toplantısına; Karabük Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık, çok sayıda akademisyen, idari personel, öğrenci ve davetli katıldı.
Bilimsel üretkenliği, teknolojik kalkınmayı ve toplumsal faydayı önceleyen çalışmalarını aralıksız sürdüren Karabük Üniversitesi, KAPGEM bünyesinde hazırlanan politika raporlarıyla Türkiye’nin stratejik alanlardaki karar alma süreçlerine ve kamu politikalarına akademik katkı sağlamaya devam ediyor.
